Mở đường cho khu vực tư nhân và vốn quốc tế tham gia chuyển đổi xanh

Chuyển đổi xanh đòi hỏi nhu cầu vốn khổng lồ

Phát biểu khai mạc sự kiện, ông Chu Đức Lam - Vụ trưởng Vụ Tài chính - Kinh tế ngành (Bộ Tài chính) cho biết, năm vừa qua, nền kinh tế Việt Nam tiếp tục thể hiện rõ sức bền, khả năng thích ứng và năng lực vươn lên mạnh mẽ. Tốc độ tăng trưởng GDP năm 2025 đạt 8,02%, tạo nên một dấu mốc quan trọng, mở ra tiềm năng mới, động năng mới và không gian phát triển mới cho đất nước trong giai đoạn phát triển tiếp theo.

Ông Chu Đức Lam - Vụ trưởng Vụ Tài chính - Kinh tế ngành (Bộ Tài chính) phát biểu khai mạc sự kiện. Ảnh: Đức Minh

Theo ông Chu Đức Lam, các định hướng lớn của giai đoạn phát triển mới đặt ra yêu cầu rất rõ ràng: tăng trưởng nhanh nhưng phải bền vững; tăng trưởng cao nhưng phải xanh hơn, thông minh hơn và bao trùm hơn; chủ động bắt nhịp xu thế chuyển đổi kép toàn cầu là chuyển đổi số và chuyển đổi xanh, hướng tới kinh tế tuần hoàn và phát thải ròng bằng không. Đây vừa là thách thức lớn, vừa là cơ hội mang tính lịch sử để Việt Nam bứt phá, rút ngắn khoảng cách và tiến xa hơn trên con đường hiện đại hóa và phát triển thịnh vượng.

Đại diện Vụ Tài chính - Kinh tế ngành (Bộ Tài chính) nhấn mạnh, chuyển đổi xanh không chỉ là một khẩu hiệu, mà là một cuộc chuyển dịch toàn diện về mô hình tăng trưởng, công nghệ, cơ cấu năng lượng, cấu trúc đầu tư và phương thức huy động nguồn lực. Trong đó, lĩnh vực năng lượng giữ vai trò then chốt, mang tính quyết định đối với thành công của quá trình chuyển đổi xanh.

Để quá trình này diễn ra thực chất và hiệu quả, đầu tư xanh và tài chính xanh cần được triển khai ở quy mô đủ lớn, đủ chiều sâu, đóng vai trò dẫn dắt thị trường và tạo “đòn bẩy” cho khu vực doanh nghiệp cũng như toàn bộ nền kinh tế.

Trong giai đoạn 5 năm tới, chỉ riêng các lĩnh vực như chuyển đổi năng lượng và chuyển đổi xanh trong ngành giao thông, nhu cầu đầu tư và tài chính xanh của Việt Nam đã lên tới hàng trăm tỷ USD.

Đơn cử, Quy hoạch điện VIII điều chỉnh do Bộ Công thương chủ trì xây dựng đã xác định nhu cầu vốn cho giai đoạn 2026-2030 vượt mức 100 tỷ USD, trong đó nguồn lực chủ yếu đến từ khu vực tư nhân và vốn đầu tư nước ngoài. Cùng với đó, nhiều nghiên cứu quốc tế cũng cho thấy nhu cầu vốn bình quân hằng năm cho chuyển đổi xanh và chuyển đổi năng lượng của Việt Nam trong giai đoạn tới là rất lớn.

Để huy động được nguồn lực tài chính đồ sộ này, Việt Nam cần một hệ sinh thái chính sách đồng bộ và nhất quán, từ chiến lược huy động vốn, cơ chế khuyến khích - ưu đãi, đến việc phát triển và vận hành hiệu quả các công cụ tài chính xanh, qua đó mở đường cho khu vực tư nhân tham gia mạnh mẽ, hiệu quả và đúng định hướng. Đây cũng chính là tinh thần xuyên suốt trong các nỗ lực thúc đẩy đầu tư xanh và chuyển đổi năng lượng của Chính phủ Việt Nam.

Tăng cường năng lực thể chế, thiết kế chính sách về tài chính xanh

Việt Nam đã đặt ra hai mục tiêu quan trọng: trở thành quốc gia có thu nhập cao vào năm 2045 và đạt phát thải ròng bằng 0 (Net-Zero) vào năm 2050. Chính phủ Việt Nam đã nhận định rằng việc hiện thực hóa hai mục tiêu này đòi hỏi mô hình tăng trưởng bền vững và phát thải thấp, với động lực chủ chốt là tài chính xanh.

Đại diện các bên tham gia dự án nhấn nút khởi động Dự án SHIFT. Ảnh: Đức Minh

“Chính trong bối cảnh đó, Dự án SHIFT được khởi động hôm nay mang ý nghĩa đặc biệt quan trọng. Dự án không chỉ góp phần trực tiếp thúc đẩy môi trường thuận lợi cho đầu tư và tài chính xanh, cũng như tiến trình chuyển đổi năng lượng tại Việt Nam, mà còn đóng vai trò như một nền tảng hợp tác chính sách và kỹ thuật, giúp Việt Nam từng bước tiệm cận các thông lệ quốc tế, chuẩn mực toàn cầu về tài chính xanh, thị trường carbon và đầu tư bền vững” - ông Chu Đức Lam chia sẻ.

Dự án SHIFT hỗ trợ quá trình chuyển đổi bằng cách thúc đẩy đổi mới sáng tạo xanh và cải thiện khuôn khổ đầu tư để khơi thông nguồn vốn cần thiết cho nền kinh tế thích ứng với biến đổi khí hậu.

Theo bà Alexandra Westwood - Tùy viên về Kinh tế và Hợp tác phát triển, Đại sứ quán Đức tại Việt Nam, Dự án SHIFT là minh chứng sinh động cho tinh thần hợp tác trách nhiệm, thực chất và dài hạn giữa Việt Nam và Chính phủ Cộng hòa Liên bang Đức, cũng như sự đồng hành của các đối tác phát triển.

Bà Alexandra Westwood chia sẻ: “Đức đang hợp tác chặt chẽ với Việt Nam trong việc triển khai dự án này. Thúc đẩy tài chính xanh và năng lượng sạch là một hành trình phức tạp, đòi hỏi khung chính sách đồng bộ, năng lực tài chính và kỹ thuật chuyên sâu. Bằng việc kết hợp thế mạnh của các bên, SHIFT sẽ thúc đẩy hợp tác thực chất, tạo tác động lan tỏa hỗ trợ các mục tiêu phát triển và khí hậu của Việt Nam”.

Thông qua SHIFT, Việt Nam không chỉ tiếp nhận hỗ trợ kỹ thuật, mà còn tăng cường năng lực thể chế, năng lực thiết kế chính sách, qua đó nâng cao vị thế, uy tín và mức độ sẵn sàng của Việt Nam trong chuỗi tài chính xanh và chuyển đổi năng lượng toàn cầu, đóng góp tích cực vào việc thực hiện các cam kết quốc tế về biến đổi khí hậu, đặc biệt là mục tiêu phát thải ròng bằng không.

Ông Chu Đức Lam cho biết, với trách nhiệm là Chủ Dự án, Vụ Tài chính - Kinh tế ngành (Bộ Tài chính) có vai trò đầu mối điều phối tổng thể, chịu trách nhiệm dẫn dắt về định hướng chính sách, bảo đảm tính thống nhất, đồng bộ giữa các hợp phần của Dự án SHIFT với các chiến lược, chương trình và khuôn khổ pháp lý hiện hành.

Trên tinh thần đó, Vụ Tài chính - Kinh tế ngành sẽ phối hợp chặt chẽ với các đơn vị chức năng thuộc Bộ Tài chính, các Bộ, ban, ngành phía Việt Nam, cùng các tổ chức đối tác thực hiện: Xác định rõ các ưu tiên chính sách, các sản phẩm đầu ra trọng tâm của dự án; Phân công trách nhiệm cụ thể, gắn với lộ trình, tiến độ và kết quả đầu ra có thể đo lường; Bảo đảm các hoạt động của dự án được triển khai hiệu quả, đúng mục tiêu, tránh chồng chéo, và có khả năng nhân rộng trong thực tiễn.

Đại diện Vụ Tài chính - Kinh tế ngành nhấn mạnh, Chủ dự án sẽ tăng cường tham vấn, phối hợp chặt chẽ với các Bộ, ngành liên quan và các đối tác quốc tế, nhằm bảo đảm các hoạt động của Dự án SHIFT luôn đúng trọng tâm, đúng nhu cầu và đúng thời điểm, phát huy cao nhất sức mạnh tổng hợp và khả năng triển khai trên thực tiễn.

“Về phía Bộ Tài chính, chúng tôi cam kết sẽ tạo điều kiện thuận lợi nhất trong khuôn khổ chức năng, nhiệm vụ được giao, đồng hành cùng các đối tác trong suốt quá trình triển khai Dự án SHIFT; kịp thời tháo gỡ các vướng mắc phát sinh, bảo đảm sự phối hợp thông suốt giữa các cơ quan quản lý nhà nước và các tổ chức thực hiện, nhằm đưa các kết quả của Dự án sớm đi vào thực tiễn” - ông Chu Đức Lam khẳng định./.