Thương mại song phương bứt tốc

Từ khi thiết lập khuôn khổ Đối tác Toàn diện năm 2017, quan hệ Việt Nam - Canada đã phát triển vững chắc trên nhiều lĩnh vực. Hiệp định Đối tác toàn diện và tiến bộ xuyên Thái Bình Dương (CPTPP) đi vào hiệu lực từ tháng 1/2019 đánh dấu giai đoạn mới trong quan hệ kinh tế, thương mại và đầu tư giữa hai nước, với thương mại 2 chiều tăng trưởng tới 170%. Quan hệ thương mại Việt Nam - Canada trở thành điểm sáng trong hợp tác thương mại song phương giữa các nước trong CPTPP.

Kể từ năm 2019, mỗi năm Việt Nam xuất siêu khoảng 1 tỷ USD sang Canada. Năm 2023, do ảnh hưởng chung của kinh tế toàn cầu, trao đổi thương mại hai chiều đạt 6,24 tỷ USD. Năm 2024, kim ngạch thương mại song phương đạt 7,23 tỷ USD, vượt mức tăng trưởng trước đại dịch. Năm 2025, kim ngạch hai chiều đã đạt 8,6 tỷ USD, tăng 19% so với năm trước, đồng thời đánh dấu lần đầu tiên xuất khẩu của Việt Nam vào Canada đạt 7,5 tỷ USD và nhập khẩu từ Canada đạt hơn 1 tỷ USD.

Đồ họa: Phương Anh

Theo số liệu từ Cục Hải quan (Bộ Tài chính), trong 8 tháng năm 2026, kim ngạch thương mại hai chiều Việt Nam - Canada đạt 6,91 tỷ USD, trong đó Việt Nam xuất khẩu 5,89 tỷ USD, tăng 20,4% so với cùng kỳ năm trước; nhập khẩu đạt 1,01 tỷ USD, tăng 48,9%.

Những con số này đang đưa Việt Nam trở thành đối tác thương mại hàng đầu của Canada tại ASEAN, chiếm khoảng 44% tổng kim ngạch Canada nhập khẩu từ khu vực. Việt Nam cũng là đối tác thương mại lớn thứ 6 của Canada trong nhóm 40 nước Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương. Ở chiều ngược lại, Canada là đối tác xuất khẩu lớn thứ ba của Việt Nam tại châu Mỹ và là thị trường xuất khẩu lớn thứ 7 của Việt Nam.

Không chỉ thể hiện qua kim ngạch, sự phát triển của quan hệ thương mại còn được phản ánh qua mức độ kết nối ngày càng dày hơn giữa cộng đồng doanh nghiệp hai nước. Các đoàn doanh nghiệp Việt Nam và Canada liên tục được tổ chức, cùng với nhiều hoạt động kết nối giữa bộ, ngành, địa phương và doanh nghiệp.

Mới đây, ngày 8/9, Đại sứ quán Canada tại Việt Nam ra mắt Chi nhánh Hà Nội của Hiệp hội Thương mại Canada tại Việt Nam (CanCham). Sự hiện diện này được kỳ vọng góp phần tăng cường kết nối doanh nghiệp hai nước, nhất là trong bối cảnh quan hệ kinh tế đang mở rộng sang những lĩnh vực có hàm lượng công nghệ và giá trị gia tăng cao hơn.

Dư địa lớn cho đầu tư, công nghệ và chuỗi cung ứng

Nếu thương mại đang tạo ra điểm sáng rõ nét, đầu tư Canada - Việt Nam lại cho thấy một khoảng trống đáng kể giữa tiềm năng và kết quả thực tế.

Thống kê từ Cục Đầu tư nước ngoài (Bộ Tài chính), tính đến tháng 8/2026, Canada có 321 dự án còn hiệu lực tại Việt Nam với tổng vốn đăng ký gần 4,93 tỷ USD, đứng thứ 14 trong số các quốc gia và vùng lãnh thổ có dự án đầu tư nước ngoài tại Việt Nam. Tuy nhiên, dòng vốn đăng ký trong 8 tháng năm 2026 mới chỉ đạt 15,38 triệu USD, giảm gần 69% so với cùng kỳ.

Quy mô đầu tư từ Canada sang Việt Nam và lượng vốn đăng mới cho thấy, dòng vốn vẫn còn khá khiêm tốn nếu đặt cạnh tiềm năng của hai nền kinh tế, đồng thời, mở ra dư địa để Việt Nam khai thác sâu hơn tiềm năng từ thị trường này.

Một điểm đáng chú ý trong quan hệ Việt Nam - Canada hiện nay là sự tương đồng ngày càng rõ hơn giữa các ưu tiên phát triển của hai nước. Theo Đại sứ Canada tại Việt Nam Jim Nickel, Canada đang triển khai các biện pháp nhằm xây dựng nền kinh tế độc lập hơn, có sức chống chịu cao hơn và chuyển sang chính sách công nghiệp chủ động hơn, đồng thời khai thác lợi thế về năng lượng và tài nguyên.

Các lĩnh vực như trí tuệ nhân tạo, năng lượng sạch, công nghệ sinh học, công nghệ lượng tử, kinh tế số, khoáng sản chiến lược và các chuỗi cung ứng chiến lược được xác định là những trọng tâm có thể tạo động lực tăng trưởng mới. Đây cũng là những lĩnh vực phù hợp với định hướng phát triển của Việt Nam.

Trong giai đoạn phát triển mới, Việt Nam xác định khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và hội nhập quốc tế sâu rộng là những động lực quan trọng. Trong khi đó, Canada đang đẩy mạnh đa dạng hóa thị trường và tăng cường gắn kết với khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương, trong đó Việt Nam ngày càng được coi trọng.

Sự bổ trợ này mở ra không gian hợp tác vượt ra ngoài khuôn khổ thương mại hàng hóa truyền thống. Trước hết là thương mại, đầu tư và đa dạng hóa chuỗi cung ứng.

Theo Đại sứ Việt Nam tại Canada Phạm Vinh Quang, hai nước Việt Nam - Canada có điều kiện để thúc đẩy các dòng thương mại chất lượng cao, mở rộng kết nối logistics, tăng cường hợp tác hải quan và tạo thuận lợi thương mại.

Việc làm sâu sắc hơn hợp tác trong nông nghiệp, thực phẩm, hàng tiêu dùng, công nghiệp chế biến và các lĩnh vực xuất khẩu chủ lực sẽ giúp doanh nghiệp hai nước tận dụng tốt hơn các khuôn khổ thương mại hiện có. Cùng với đó, đây là cơ hội để thu hút thêm dòng vốn đầu tư dài hạn của Canada vào hạ tầng, vận tải và những ngành kinh tế then chốt của Việt Nam.

Một dư địa khác nằm ở khoa học - công nghệ và đổi mới sáng tạo. Hai nước có thể mở rộng hợp tác trong công nghệ sạch, năng lượng và khoáng sản thiết yếu, nông nghiệp thông minh, vật liệu mới, trí tuệ nhân tạo, an ninh mạng và chuyển đổi số.

Ở góc độ rộng hơn, sự thay đổi của môi trường kinh tế quốc tế đang tạo thêm động lực cho hai nước tăng cường đa dạng hóa thị trường và chuỗi cung ứng. Đại sứ Jim Nickel cho rằng, Việt Nam và Canada có nhiều điểm tương đồng trong cách tiếp cận trước những thay đổi của môi trường kinh tế quốc tế. Hai nước đều có nhu cầu củng cố năng lực chiến lược, tăng khả năng chống chịu của nền kinh tế và giảm mức độ phụ thuộc vào một thị trường cụ thể thông qua đa dạng hóa các đối tác kinh tế. Đây là cơ sở để quan hệ kinh tế song phương không chỉ hướng tới tăng kim ngạch mà còn tăng mức độ gắn kết giữa các nền kinh tế.