Nâng hạng thị trường chứng khoán: Doanh nghiệp phải sẵn sàng nâng chuẩn

Chất lượng “hàng hóa” là mối quan tâm hàng đầu

Việc thị trường chứng khoán Việt Nam được FTSE Russell nâng hạng lên thị trường mới nổi không chỉ mang ý nghĩa kỹ thuật, mà còn là cột mốc phản ánh nỗ lực bền bỉ của Việt Nam trong cải thiện khung khổ pháp lý, nâng cao tính minh bạch, bảo vệ nhà đầu tư và tiệm cận các thông lệ quốc tế. Quan trọng hơn, đây được xem là “tấm vé thông hành” mở ra cơ hội tiếp cận dòng vốn dài hạn, quy mô lớn từ các quỹ đầu tư toàn cầu. Đặc biệt, năm 2026 được đánh giá là năm “bản lề”, thời điểm then chốt để doanh nghiệp niêm yết thực sự thay đổi và tận dụng cơ hội nâng hạng.

Cùng với các yếu tố kỹ thuật của thị trường, cấu trúc sở hữu, tiêu chuẩn công bố thông tin và chất lượng quản trị doanh nghiệp chính là “tấm gương” để dòng vốn ngoại soi chiếu. Nhà đầu tư quốc tế không đơn thuần nhìn vào lợi nhuận ngắn hạn, mà đặt trọng tâm vào chất lượng hội đồng quản trị, mức độ độc lập trong giám sát, cơ chế kiểm soát giao dịch với bên liên quan, cách thức xử lý xung đột lợi ích, cũng như chất lượng báo cáo ESG.

Năm 2026 được đánh giá là thời điểm then chốt để doanh nghiệp niêm yết thực sự thay đổi và tận dụng cơ hội nâng hạng. Ảnh: Đức Thanh

Việc triển khai Thông tư số 68/2024/TT-BTC, yêu cầu doanh nghiệp công bố thông tin định kỳ bằng tiếng Anh từ cuối năm 2024, được đánh giá là bước tiến quan trọng nâng cao tính minh bạch của thị trường. Trong năm 2025, phần lớn doanh nghiệp thuộc rổ VNX Allshares đã tuân thủ công bố thông tin song ngữ, qua đó giúp nhà đầu tư quốc tế tiếp cận thông tin thuận lợi và đầy đủ hơn.

Công bố thông tin đầy đủ, kịp thời cùng với quản trị đáp ứng tiêu chí ESG (môi trường - xã hội và quản trị) không chỉ là “hồ sơ năng lực” của doanh nghiệp trước nhà đầu tư, mà còn là thước đo uy tín, năng lực quản trị rủi ro và tầm nhìn phát triển dài hạn.

Theo các chuyên gia, khi thị trường được nâng hạng, mối quan tâm hàng đầu của nhà đầu tư nước ngoài chính là chất lượng và mức độ minh bạch của “hàng hóa” trên thị trường. Bên cạnh cơ chế, chính sách và yếu tố kinh tế vĩ mô, cổ phiếu của các doanh nghiệp niêm yết và đăng ký giao dịch chính là đối tượng được giới đầu tư quốc tế đánh giá trực tiếp. Do đó, việc nâng cao chuẩn mực báo cáo tài chính, tuân thủ nghiêm các nguyên tắc quản trị công ty và minh bạch thông tin là yêu cầu mang tính sống còn nhằm củng cố niềm tin của nhà đầu tư.

Sẵn sàng hấp thụ dòng vốn mới

Trao đổi với phóng viên Báo Tài chính - Đầu tư, ông Trương Hiền Phương - Giám đốc Cấp cao Công ty cổ phần Chứng khoán KIS Việt Nam nhấn mạnh, nâng hạng thị trường chứng khoán đồng nghĩa với việc nâng cấp vị thế của thị trường Việt Nam. Khi vị thế được nâng lên, thị trường sẽ thu hút các nhà đầu tư chuyên nghiệp hơn, quy mô lớn hơn, đồng thời đòi hỏi bản thân thị trường phải vận hành ngày càng chuyên nghiệp, tương xứng với vị thế mới.

“Điều này đòi hỏi nỗ lực đồng bộ từ cơ quan quản lý, các công ty chứng khoán, doanh nghiệp niêm yết cho tới nhà đầu tư. Đồng thời, năng lực phân tích, quản trị và đầu tư của các thành viên thị trường cũng phải được nâng cao để sẵn sàng tiếp nhận và hấp thụ dòng vốn mới. Nếu sự chuẩn bị không đủ kỹ lưỡng, khả năng thu hút dòng vốn lớn sẽ bị hạn chế” - ông Phương phân tích.

Đối với doanh nghiệp niêm yết, ông Nguyễn Thế Minh - Giám đốc Phân tích khối khách hàng cá nhân của Chứng khoán Yuanta Việt Nam cho rằng, khi thị trường được nâng hạng, các yêu cầu đặt ra sẽ khắt khe hơn đáng kể. Trong Đề án phát triển thị trường chứng khoán, nhiều tiêu chuẩn mới đã được xác lập, trong đó có lộ trình áp dụng chuẩn báo cáo tài chính theo thông lệ quốc tế. Điều này buộc doanh nghiệp phải chủ động xây dựng kế hoạch chuyển đổi từ hệ thống kế toán hiện hành, đồng thời chuẩn bị nguồn nhân lực phù hợp cho quá trình chuyển đổi.

Bên cạnh đó, hoạt động quan hệ nhà đầu tư (IR) cũng cần được chú trọng hơn. “Trước đây, doanh nghiệp có thể chưa thực sự quan tâm đến công bố thông tin hay mối quan hệ với các nhà đầu tư tổ chức. Nhưng trong giai đoạn tới, nếu muốn thu hút dòng vốn ngoại, doanh nghiệp buộc phải chủ động tổ chức các hoạt động IR, xây dựng chiến lược truyền thông dài hạn với thị trường” - ông Minh nhận định.

Một yêu cầu quan trọng khác là tái cấu trúc nguồn vốn. Doanh nghiệp cần có lộ trình giảm dần sự phụ thuộc vào vốn vay, hạ đòn bẩy tài chính và tăng tỷ trọng huy động vốn trên thị trường vốn. Nâng hạng thị trường mở ra cơ hội để doanh nghiệp huy động vốn cổ phần với chi phí tối ưu hơn, đặc biệt đối với các doanh nghiệp chưa niêm yết cần đẩy nhanh tiến độ IPO.

Bên cạnh đó, vấn đề thanh khoản và tỷ lệ cổ phiếu tự do chuyển nhượng (free-float) cũng là yếu tố then chốt. Cổ phiếu thiếu thanh khoản sẽ khó thu hút sự quan tâm của các nhà đầu tư tổ chức quốc tế, ngay cả khi thị trường được nâng hạng. Do đó, doanh nghiệp cần có chiến lược gia tăng lượng cổ phiếu tự do chuyển nhượng, giảm tỷ lệ sở hữu quá tập trung, qua đó tận dụng hiệu quả hơn cơ hội từ nâng hạng thị trường.