Tạo điều kiện thuận lợi cho nhà đầu tư nước ngoài tham gia vào thị trường chứng khoán Việt Nam

Bổ sung cách thức giao dịch mới cho nhà đầu tư nước ngoài

Ngày 3/2/2026, Bộ trưởng Bộ Tài chính đã ban hành Thông tư số 08/2026/TT-BTC sửa đổi, bổ sung một số điều của Thông tư số 96/2020/TT-BTC ngày 16 tháng 11 năm 2020 của Bộ trưởng Bộ Tài chính hướng dẫn công bố thông tin trên thị trường chứng khoán được sửa đổi, bổ sung bởi các Thông tư số 68/2024/TT-BTC và Thông tư số 18/2025/TT-BTC, Thông tư số 120/2020/TT-BTC, Thông tư số 121/2020/TT-BTC.

Thông tư này có hiệu lực thi hành từ ngày 03/02/2026.

Theo đó, Thông tư số 08/2026/TT-BTC bổ sung cách thức giao dịch mới, cho phép nhà đầu tư nước ngoài thông qua tổ chức môi giới chứng khoán toàn cầu để đặt lệnh giao dịch chứng khoán tới các công ty chứng khoán trong nước, mà không phải mở tài khoản giao dịch chứng khoán tại công ty chứng khoán trong nước.

Quy định này xuất phát từ yêu cầu của FTSE Russell và các tổ chức đầu tư nước ngoài, nhằm tạo điều kiện để nhà đầu tư nước ngoài đã hợp tác với tổ chức môi giới toàn cầu trước đó không phải phát sinh thêm việc ký kết hợp đồng với công ty chứng khoán trong nước, qua đó rút ngắn thời gian, quy trình và thủ tục đối với các quỹ đầu tư quy mô lớn khi tham gia giao dịch.

Tạo điều kiện thuận lợi cho nhà đầu tư nước ngoài tham gia vào thị trường chứng khoán Việt Nam. Ảnh: T.L

Với cách thức này, nhà đầu tư nước ngoài vẫn thực hiện đăng ký mã số giao dịch chứng khoán và mở tài khoản lưu ký chứng khoán tại các thành viên lưu ký. Sau khi Tổng công ty Lưu ký và Bù trừ Chứng khoán Việt Nam và ngân hàng thanh toán hoàn tất việc thanh toán cho thành viên lưu ký, tiền và chứng khoán sẽ được thành viên lưu ký phân bổ vào tài khoản lưu ký của nhà đầu tư nước ngoài.

Việc cho phép nhà đầu tư nước ngoài đặt lệnh giao dịch thông qua các tổ chức môi giới chứng khoán toàn cầu mà không phải mở tài khoản giao dịch cho từng nhà đầu tư tại công ty chứng khoán trong nước sẽ giúp nhà đầu tư nước ngoài tham gia thị trường chứng khoán Việt Nam thuận lợi hơn, tương tự mô hình đang được triển khai tại một số thị trường chứng khoán quốc tế.

Trên cơ sở đó, Thông tư bổ sung định nghĩa về tổ chức kinh doanh chứng khoán nước ngoài đại diện; đồng thời quy định chung về trách nhiệm của tổ chức kinh doanh chứng khoán nước ngoài đại diện và công ty chứng khoán trong nước khi nhà đầu tư nước ngoài đặt lệnh thông qua tổ chức kinh doanh chứng khoán nước ngoài đại diện.

Thông tư cũng quy định các nội dung tối thiểu của hợp đồng giữa công ty chứng khoán trong nước và tổ chức kinh doanh chứng khoán nước ngoài đại diện, cũng như các yêu cầu liên quan đến việc nhận lệnh, chuyển lệnh vào hệ thống giao dịch, kiểm soát giao dịch mua – bán, quản lý dữ liệu và nhận biết khách hàng đối với trường hợp khách hàng đặt lệnh thông qua tổ chức đại diện.

Bên cạnh đó, Thông tư không yêu cầu công bố thông tin ra thị trường đối với trường hợp nhà đầu tư nước ngoài là tổ chức không thực hiện nghĩa vụ thanh toán tiền giao dịch theo cơ chế giao dịch không thanh toán tiền. Theo quy định, trong trường hợp nhà đầu tư nước ngoài là tổ chức vi phạm nghĩa vụ thanh toán, công ty chứng khoán có trách nhiệm báo cáo Ủy ban Chứng khoán Nhà nước, Tổng công ty Lưu ký và Bù trừ Chứng khoán Việt Nam và Sở Giao dịch Chứng khoán Việt Nam ngay trong ngày phát sinh vi phạm, mà không phải công bố thông tin trên thị trường.

Điều chỉnh quy định về giao dịch không yêu cầu có tiền trước

Đồng thời, Thông tư bổ sung quy định về việc tạm dừng giao dịch theo cơ chế giao dịch không thanh toán tiền đối với nhà đầu tư nước ngoài vi phạm nghĩa vụ thanh toán.

Cụ thể, nhà đầu tư nước ngoài không được tiếp tục thực hiện giao dịch theo cơ chế này trong 07 ngày giao dịch liên tục đối với vi phạm lần đầu và 180 ngày giao dịch liên tục đối với trường hợp vi phạm xảy ra trong vòng 30 ngày giao dịch liên tục, trong đó có 03 ngày vi phạm nghĩa vụ thanh toán. Trong thời gian này, Sở Giao dịch Chứng khoán Việt Nam sẽ thông báo cho các công ty chứng khoán thành viên về việc nhà đầu tư nước ngoài là tổ chức phải có đủ tiền trên tài khoản lưu ký khi đặt lệnh mua cổ phiếu.

Việc hạn chế danh mục cổ phiếu giao dịch theo cơ chế này có thể gây khó khăn lớn cho các quỹ đầu tư trong việc mô phỏng chỉ số, đặc biệt trong trường hợp cổ phiếu của công ty chứng khoán, công ty mẹ của công ty chứng khoán hoặc doanh nghiệp có cùng công ty mẹ với công ty chứng khoán là các cổ phiếu nằm trong cơ cấu chỉ số.

Khi phát sinh trường hợp nhà đầu tư nước ngoài không thực hiện nghĩa vụ thanh toán và phải chuyển quyền sở hữu cổ phiếu về tài khoản tự doanh của công ty chứng khoán, có thể dẫn đến vi phạm quy định về mua lại cổ phiếu theo Luật Chứng khoán, vi phạm quy định về sở hữu chéo theo Luật Doanh nghiệp hoặc vi phạm quy định của pháp luật về các tổ chức tín dụng.

Vì vậy, Thông tư bổ sung quy định cho phép công ty chứng khoán được nhận lệnh giao dịch theo cơ chế không thanh toán tiền đối với các cổ phiếu của chính công ty chứng khoán, công ty mẹ của công ty chứng khoán và doanh nghiệp có cùng công ty mẹ với công ty chứng khoán, trong trường hợp có hợp đồng thỏa thuận với một công ty chứng khoán khác về việc nhận chuyển quyền sở hữu số cổ phiếu này.

Theo đó, số cổ phiếu phát sinh sẽ được chuyển quyền sở hữu về tài khoản tự doanh của công ty chứng khoán khác, và công ty chứng khoán này được phép bán số cổ phiếu đó trên hệ thống giao dịch chứng khoán để thu hồi các khoản chi phí đã thanh toán thay cho nhà đầu tư nước ngoài. Ngân hàng lưu ký nơi nhà đầu tư nước ngoài mở tài khoản lưu ký cũng có trách nhiệm phối hợp thực hiện việc phong tỏa, giải tỏa và chuyển quyền sở hữu cổ phiếu theo quy định.

Cuối cùng, Thông tư bổ sung quy định cho phép công ty quản lý quỹ đầu tư chứng khoán nước ngoài được mở hai tài khoản giao dịch chứng khoán. Theo quy định tại Nghị định số 245/2025/NĐ-CP, công ty quản lý quỹ đầu tư chứng khoán nước ngoài được cấp hai mã số giao dịch chứng khoán; do đó, Thông tư cho phép mở một tài khoản giao dịch chứng khoán để thực hiện hoạt động giao dịch của chính công ty và một tài khoản giao dịch chứng khoán để thực hiện hoạt động quản lý giao dịch cho khách hàng của công ty, nhằm tăng tính minh bạch và phù hợp với thông lệ quốc tế./.

Xem chi tiết Thông tư số 08/2026/TT-BTC tại đây!